Sałata - jej odmiany i właściwości

Autor: Data: 14 maja 2009, 13:07

Sałata jest niskokalorycznym, lekkim i bardzo zdrowym warzywem. Ponad 90% jej składu to woda, ale też pełnowartościowe składniki odżywcze. Występuje w wielu odmianach. Warto znać i jeść je wszystkie.

Rzymska, lodowa, dębowa czy też powszechnie znana i lubiana sałata masłowa - właśnie zaczyna się sezon na świeże, kruche jej listki. Od białych, poprzez seledynowe, do ciemnofioletowych, a nawet bordowych, gładkich, delikatnych i kędzierzawych, słodkich, gorzkich i szczypiących w język. Wśród sałat można przebierać i dobierać je do własnych upodobań smakowych, komponować z nich efektowne kolorowe sałatki z winegretem lub cięższymi dressingami.

Sałata na zdrowie

Warto jeść świeże, młode listki sałaty, najwięcej latem, gdy sezon na nie w pełni. Są podstawą niskokalorycznej diety i kuracji odchudzających. Mają znikome ilości kalorii (ok. 15 kcal w 100g), za to dużo cennych składników odżywczych: żelaza, wapnia, magnezu i potasu, a także witamin: A, E i D, C, B9 i kwasu foliowego (bardzo cenny dla kobiet w ciąży, ale nie tylko). Listki sałaty bogate są także w antyoksydanty takie jak karotenoidy, polifenolokwasy czy flawonoidy, które nie tylko chronią przed wolnymi rodnikami, lecz także wspomagają układ krążenia.

Sałata poprawia trawienie, gdyż bogata jest błonnik oraz celulozę. Jedzona codziennie reguluje wypróżnienia oraz zapobiega nowotworowi okrężnicy.

Amerykańscy badacze dowiedli, że jedzona regularnie sałata działa uspokajająco i nasennie. Sporą porcję warzywa podawano codziennie do ostatniego posiłku starszym osobom, które miały kłopoty z zasypianiem. Po kilku miesiącach problem zniknął.

Najzdrowsza jest sałata od maja do jesieni, od zaufanego sprzedawcy, który sprzeda nam sałatę ekologiczną, bez szkodliwych dla zdrowia azotanów. Zimą kupimy w sklepach sałatę importowaną z południa Europy. Możemy też spróbować wyhodować własną sałatę w przydomowych ogródku, a nawet w doniczce na parapecie.

Przechowywanie

Twarde sałaty (karbowana, masłowa, rzymska), których nie zamierzamy zjeść w przeciągu kilku kolejnych dnia najlepiej jest nie myć. Jeśli mamy ochotę na listek do kanapki, odrywamy go i dopiero wtedy myjemy. Powinny leżeć w lodówce nie dłużej niż tydzień. Inne delikatne odmiany przechowujemy umyte, osuszone, zapakowane w pojemnik i umieszczone w lodówce na dolnej półce. Zachowują świeżość do paru dni.

Jak przygotować sałatę

Listków sałaty nie powinno się kroić nożem (z wyjątkiem sałaty lodowej), ale rwać na drobne kawałki rękoma, tak aby bez problemu móc je włożyć do ust. Często podaje się ją jako element garnitury do mięs, wędlin lub sałatek. Na całych liściach podaje się jaja, ryby lub roladki.

Mniej znane rodzaje sałat

Rzymska - Ma kruche, wydłużone listki o widocznych nerwach. Tworzy zwarte, podłużne główki podobne do kapusty pekińskiej. W smaku jest słodsza i delikatniejsza od powszechnie znanej sałaty masłowej. Doskonale smakuje z ciężkimi sosami na bazie majonezu oraz serami pleśniowymi i orzechami.

Lodowa - To krucha sałata o jasnozielonych liściach, które tworzą zwartą główkę podobną do kapusty. Ma łagodny smak i lekko chrupie. Jako jedyną z sałat kroi się ją nożem w paski, a nie rwie palcami. Sałata lodowa jest wspaniałym dodatkiem do dań typu fast food, a także sosów jogurtowych.

Dębolistna, czerwona karbowana - Ma karbowane zielone liście o charakterystycznym bordowym zabarwieniu. Delikatna w smaku, lekko orzechowa. Podaje się ją w mieszankach z innymi odmianami jako kolorystyczne urozmaicenie i wzbogacenie walorów smakowych sałatki, a także do dekoracji potraw. Doskonale komponuje się z winegretem i sosem śmietanowym.

Rukola - Liście tej sałaty przypominają wyglądem liście mlecza. W smaku jest ostra (pieprzowa), dlatego z reguły łączy się ją z innymi odmianami sałat lub podaje do mało wyrazistych potraw. Doskonale komponuje się z listkami botwinki, szpinaku oraz kiełkami i sosem winegret, przyprawionym miodem, który lekko łagodzi ostry smak rukoli.

Endywia - Ma dość grube, karbowane i mięsiste liście, które związuje się gdy podrosną, aby środek sałaty pozostał biały, a tylko zewnętrzne listki zabarwiły się na zielono. Ten zabieg łagodzi nieco jej pikantny, lekko gorzkawy smak. Endywia dobrze komponuje się z ostrymi serami i z dodatkiem orzechów. Zawiera więcej związków mineralnych i witamin niż inne sałaty.

Radicchio - Sałata o bordowych listkach z białym nerwem ma charakterystyczną goryczkę, którą można złagodzić dodając do sosu odrobinę miodu lub cukru.

Rukiew wodna - Ulubiona sałata Napoleona, bardzo bogata w witaminy(szczególnie dużo witaminy C) i sporo wapnia (70 mg/100 g), stąd wykorzystywana podczas ich niedoborów w organizmie. Regularne spożywanie dań z rukwią wodną zmniejsza ryzyko zachorowania na raka.

Roszponoka - Ma najmniejsze listki ze wszystkich znanych sałat. Są one bardzo aromatyczne, jasno lub ciemnozielone, o orzechowym smaku. Sałata ta pojawia się w sklepach zimą i wczesną wiosną. Używa się jej do surówek, duszenia, a nawet można z niej ugotować zupę, podobnie jak ze szczawiu.